พระเยซูคริสต์ ไม้กางเขน และการเป็นขึ้นจากความตาย: การทำความเข้าใจผ่านสายตาและประสบการณ์ของคนไทย

เมื่อกล่าวถึงพระเยซูคริสต์ ไม้กางเขน และการฟื้นคืนพระชนม์ หลายคนในสังคมไทยมักนึกถึงภาพของโบสถ์สไตล์ยุโรป บาทหลวงชาวตะวันตก เพลงคริสต์มาสภาษาอังกฤษ หรือสัญลักษณ์ทางศาสนาที่ดูห่างไกลจากชีวิตประจำวันของคนไทย ภาพเหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นโดยบังเอิญ แต่เป็นผลจากประสบการณ์ร่วมทางประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และสังคมที่สั่งสมมาเป็นเวลาหลายร้อยปี จนทำให้คนไทยจำนวนมากมองศาสนาคริสต์ว่าเป็นศาสนาของชาวตะวันตกมากกว่าจะเป็นเรื่องราวของมนุษยชาติทั้งหมด

"ไม่มีใครมีความรักยิ่งใหญ่กว่านี้ คือการสละชีวิตเพื่อมิตรสหายของตน" ‭ยอห์น‬ ‭15‬:‭13

ตลอดประวัติศาสตร์ไทย การเข้ามาของศาสนาคริสต์มักเกิดขึ้นพร้อมกับการค้าระหว่างประเทศ วิทยาการสมัยใหม่ การศึกษา และอิทธิพลทางการเมืองจากชาติตะวันตก โดยเฉพาะในยุคที่มหาอำนาจกำลังขยายอาณานิคมไปทั่วโลก ด้วยเหตุนี้ เรื่องราวของพระเยซูจึงไม่ได้ถูกจดจำแค่ในฐานะข่าวประเสริฐ แต่ยังถูกเชื่อมโยงกับความสัมพันธ์เชิงอำนาจระหว่างสยามกับชาติตะวันตกอีกด้วย

ในสายตาของคนไทย ศาสนาคริสต์จึงถูกมองด้วยความรู้สึกที่ซับซ้อน คือทั้งชื่นชมและหวาดระแวงในเวลาเดียวกัน คนไทยชื่นชมความก้าวหน้าทางการแพทย์ การศึกษา และวิทยาการที่มิชชันนารีนำเข้ามา แต่ในอีกด้านหนึ่งก็ระมัดระวังต่อความเชื่อที่เดินทางมาพร้อมกับอิทธิพลของชาติตะวันตก ความเข้าใจเกี่ยวกับพระเยซูจึงถูกหล่อหลอมจากประสบการณ์เหล่านี้มากกว่าจะมาจากการศึกษาพระคัมภีร์โดยตรง

อย่างไรก็ตาม หากความเข้าใจของคนเราเกิดขึ้นจากผลรวมของประสบการณ์ ก็หมายความว่าความเข้าใจนั้นสามารถเปลี่ยนแปลงได้เช่นกัน เมื่อประสบการณ์ใหม่ ๆ ถูกสร้างขึ้น ความเข้าใจใหม่ก็สามารถเกิดขึ้นได้ คริสเตียนไทยจึงมีบทบาทสำคัญในการนำเสนอพระเยซูในบริบทที่คนไทยเข้าถึงได้ ไม่ใช่ในฐานะพระเจ้าของชาวตะวันตก แต่ในฐานะพระผู้ช่วยให้รอดของมนุษย์ทุกคน รวมถึงคนไทยด้วย

ความจริงแล้ว หลายแง่มุมของพระเยซูคริสต์สอดคล้องกับคุณค่าที่คนไทยให้ความสำคัญอย่างยิ่ง ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือเรื่องความกตัญญูต่อบิดามารดา ในขณะที่พระเยซูทรงถูกตรึงอยู่บนไม้กางเขนและกำลังเผชิญความทุกข์ทรมานอย่างหนัก พระองค์ยังทรงห่วงใยมารดาของพระองค์ และฝากให้อัครสาวกยอห์นช่วยดูแลต่อไป การกระทำดังกล่าวสะท้อนความรัก ความรับผิดชอบ และความกตัญญูที่สังคมไทยชื่นชมอย่างลึกซึ้ง

นอกจากนี้ แนวคิดเรื่องพระเยซูทรงเป็นทั้งพระเจ้าและมนุษย์ก็ไม่ได้ห่างไกลจากโลกทัศน์ของคนไทยเสียทีเดียว เพราะสังคมไทยคุ้นเคยกับแนวคิดเรื่องเทพที่ลงมาปรากฏในโลกมนุษย์อยู่แล้ว แม้แนวคิดดังกล่าวจะไม่เหมือนกับหลักคำสอนคริสเตียนทุกประการ แต่ก็อาจเป็นสะพานเบื้องต้นที่ช่วยให้คนไทยเข้าใจว่าทำไมคริสเตียนจึงเชื่อว่าพระเจ้าทรงเสด็จมาบังเกิดเป็นมนุษย์ในพระเยซูคริสต์

กระนั้น สิ่งที่ท้าทายที่สุดสำหรับคนไทยจำนวนมากไม่ใช่การเชื่อว่าพระเยซูเป็นพระเจ้า แต่เป็นการเข้าใจเหตุผลของการสิ้นพระชนม์บนไม้กางเขน คนไทยจำนวนไม่น้อยสงสัยว่าทำไมคนหนึ่งจึงต้องตายแทนอีกคนหนึ่ง และการรับโทษแทนผู้อื่นนั้นจะเป็นไปได้อย่างไร

คำถามลักษณะนี้ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในสังคมไทยเท่านั้น แม้แต่ผู้คนในสมัยของพระเยซูเองก็ไม่เข้าใจเช่นเดียวกัน ผู้นำศาสนา ประชาชน และผู้ปกครองทางการเมืองต่างมองพระองค์ผ่านกรอบความคิดของตนเอง บางคนอิจฉาริษยา บางคนกล่าวหา และบางคนใช้ระบบกฎหมายเป็นเครื่องมือกำจัดพระองค์ แต่ไม่มีใครเข้าใจความหมายที่แท้จริงของสิ่งที่กำลังเกิดขึ้น

หัวใจของไม้กางเขนจึงไม่ใช่ความพ่ายแพ้ หากแต่เป็นการสำแดงความรักที่ยิ่งใหญ่ที่สุด พระเยซูทรงยอมรับโทษบาปแทนมนุษยชาติ เพราะพระองค์ทรงเห็นว่ามนุษย์ไม่สามารถช่วยตนเองให้พ้นจากความผิดบาปได้ การถวายพระองค์เองจึงเป็นการเสียสละที่สมบูรณ์และเพียงพอ ไม่ต้องมีการถวายซ้ำอีกต่อไป เหมือนเครื่องบูชาในอดีต

ด้วยเหตุนี้ ไม้กางเขนจึงไม่ได้มีคุณค่าเพราะเป็นวัตถุศักดิ์สิทธิ์หรือรูปเคารพ แต่มีความหมายเพราะเป็นสัญลักษณ์แห่งความรัก การเสียสละ และการไถ่กู้ของพระเยซูคริสต์ ความสำคัญไม่ได้อยู่ที่ไม้ แต่เกิดจากผู้ที่ถูกตรึงอยู่บนไม้นั้น

อย่างไรก็ตาม เรื่องราวของพระเยซูไม่ได้จบลงที่ความตาย สิ่งที่ทำให้คริสต์ศาสนาแตกต่างจากปรัชญาศาสนาอื่นจำนวนมากคือการประกาศว่าพระเยซูทรงฟื้นขึ้นจากความตายในวันที่สาม การฟื้นคืนพระชนม์เป็นศูนย์กลางของความเชื่อคริสเตียน เพราะหากพระเยซูไม่ทรงเป็นขึ้นจากความตาย การสิ้นพระชนม์ของพระองค์ก็คงเป็นเพียงการตายของบุคคลผู้หนึ่งที่มีอุดมการณ์สูงส่งเท่านั้น

แน่นอนว่าความเชื่อเรื่องการฟื้นจากความตายเป็นสิ่งที่ยากต่อการยอมรับ โดยเฉพาะในยุคที่ผู้คนคุ้นเคยกับการอธิบายทุกอย่างด้วยเหตุผลและวิทยาศาสตร์ ความสงสัยเช่นนี้มีมาตั้งแต่สมัยของอัครทูตเปาโล ซึ่งถูกเยาะเย้ยเมื่อประกาศเรื่องการฟื้นคืนพระชนม์แก่บรรดานักปรัชญาในกรุงเอเธนส์

แต่ความยากในการเชื่อไม่ได้ทำให้ความจริงเปลี่ยนแปลงไป คริสเตียนยุคแรกประกาศเรื่องนี้ทั้งที่รู้ว่าจะถูกคัดค้าน เพราะการฟื้นคืนพระชนม์คือรากฐานของความหวังทั้งมวล หากพระเยซูทรงมีชัยเหนือความตาย มนุษย์ก็มีความหวังที่จะมีชัยเหนือบาปและความตายเช่นเดียวกัน

ท้ายที่สุด ข่าวประเสริฐไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของอดีต ไม่ใช่แค่เรื่องของชนชาติยิว หรือเรื่องของโลกตะวันตก หากแต่เป็นเรื่องของมนุษย์ทุกคน รวมถึงคนไทยด้วย พระเยซูทรงรักโลก และความรักนั้นครอบคลุมถึงคนไทยทุกคนโดยไม่มีข้อยกเว้น

ดังนั้น ความท้าทายสำคัญของผู้ประกาศข่าวประเสริฐในสังคมไทยจึงไม่ใช่การทำให้พระเยซูกลายเป็นคนไทย หรือทำให้ศาสนาคริสต์กลายเป็นวัฒนธรรมไทย แต่คือการช่วยให้คนไทยมองข้ามภาพจำทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม เพื่อพิจารณาพระเยซูตามที่พระองค์ทรงเป็นจริง ๆ เมื่อสิ่งนั้นเกิดขึ้น คำถามที่สำคัญที่สุดอาจไม่ใช่ว่า “ศาสนาคริสต์เป็นศาสนาของใคร” แต่คือ “พระเยซูคือใครสำหรับเรา” และ “เราพร้อมหรือยังที่จะเปิดใจรับความรักและความรอดที่พระองค์ทรงมอบให้”

เกี่ยวกับผู้เขียน

ดร.กนก ลีฬหเกรียงไกร (DMin, AGST Alliance-BBS) ศิษยาภิบาล คริสตจักรกิจการของพระคริสต์ ธนบุรี สมาชิกชมรมนักคิดคริสเตียนไทย นักเขียน และวิทยากรในสื่อคริสเตียนไทย

บรรณานุกรม

กนก ลีฬหเกรียงไกร. 28 ก.พ. 2023. "การปรับวิถีชีวิตใหม่สำหรับคริสเตียนใหม่ และกรณีศึกษาเรื่องไม้กางเขนประดับบ้าน". The Magnitude (Blog). https://shorturl.at/byQVZ.

____________. 14 มิ.ย. 2023. "ทำไมถึงเรียกพระเยซูว่าเป็นพระวาทะผู้ทรงบังเกิดเป็นมนุษย์". Kanok Leelahakriengkrai (Blog). https://link.medium.com/JwLxWi3W7Ib.

ไกรฤกษ์ นานา. 2555. เบื้องหลังสัญญาเบาริ่งและประวัติภาคพิสดารของ Sir John Bowling. กรุงเทพฯ: มติชน.

____________. 2563. สยามรัฐท่ามกลางจักรวรรดินิยม. กรุงเทพฯ: มติชน.

จอร์จ บลัดเลย์ แมคฟาร์แลนด์. 2012. หนึ่งศตวรรษในสยาม ค.ศ.1828-ค.ศ.1928. กรุงเทพฯ: อินเตอร์ พับลิชชิ่ง เอ็นเตอร์ไพรส์.

จูเลียน แบ็กกีนี. 2563. อเทวนิยม ฉบับกระชับ. กรุงเทพฯ: อิลลูมิเนชันส์ เอดิชันส์.

ฉัตรไชย จันทร์พรายศรี. 2559. หลักสิทธิมนุษยชน, รายงานการอบรมหลักสูตรหลักนิติธรรมเพื่อประชาธิปไตย รุ่นที่ 4. กรุงเทพฯ: วิทยาลัยรัฐธรรมนูญู สํานักงานศาลรัฐธรรมนูญ.

โบชอง, พันตรี. 2556. หอกข้างแคร่ บันทึกการปฏิวัติในสยาม และความหายนะของฟอลคอน. กรุงเทพฯ : มติชน.

มิลลาร์ด เจ. อีริคสัน. 2009. ศาสนศาสตร์คริสเตียน, เล่ม 1. กรุงเทพฯ: พระคริสตธรรมกรุงเทพฯ.

____________. 2009. ศาสนศาสตร์คริสเตียน, เล่ม 2. กรุงเทพฯ: พระคริสตธรรมกรุงเทพฯ.

สัจจาภิรมย์ อุดมราชภักดี (สรวง ศรีเพ็ญ), พระยา. 2557. เล่าให้ลูกฟัง. กรุงเทพฯ: มติชน.

Baker, Chris and Phongpaichit, Pasuk. 2015. A History of Thailand, 3rd Edition. Bangkok: Matichon Publishing House.

Boonarunraksa, Somsri. 2019. While Wait…for the Catholic Mission to Start in Siam. Bangkok: Starboom Inter Print.

Leelahakriengkrai, Kanok. 2021. “A Model for Evangelism to the Upper-middle-class of Urban Thailand”. DMin diss., AGST Alliance-Bangkok Bible Seminary.

MacArthur, John. 1989. The MacArthur New Testament Commentary. IL: Moody Publishers.